zgromadzenie wierzycieli

Jest to organ postępowania upadłościowego, który jest powołany do spełnienia pewnych funkcji w toku postępowania, w ogólnym interesie wierzycieli. W jego skład wchodzą wierzyciele danego upadłego. Nie jest to konieczny organ postępowania upadłościowego, bowiem postępowanie może toczyć się i zakończyć, chociażby nie odbyło się żadne zgromadzenie wierzycieli, w zależności od okoliczności faktycznych i prawnych związanych z danym postępowaniem upadłościowym.

Zgromadzenie wierzycieli jest zwoływane przez sędziego-komisarza w następujących sytuacjach: 

1)   jeżeli według przepisów ustawy wymagane jest podjęcie uchwały zgromadzenia, 

2)   na wniosek przynajmniej dwóch wierzycieli mających łącznie nie mniej niż trzecią część ogólnej sumy uznanych wierzytelności;

3)   w innych przypadkach, gdy sędzia-komisarz uzna to za potrzebne (art. 191 p.u.).

Prawo upadłościowe we właściwym postępowaniu upadłościowym wymaga podjęcia uchwały zgromadzenia wierzycieli w następujących sprawach:

1)      o wyłączenie mienia z masy upadłości (art. 63 ust  2 p.u.);

2)      orzekania o zmianie składu rady wierzycieli na wniosek wierzycieli złożony w trybie art. 203p.u.;

3)      zobowiązania wierzycieli do wpłacenia zaliczki na koszty postępowania (art. 232p.u.);

4)      zawarcia układu (art. 281 i n.p.u.);

5)      zmiany układu (art. 298 i n.p.u.).

Sędzia-komisarz zwołuje zgromadzenie wierzycieli przez obwieszczenie, w którym wskazuje termin, miejsce i przedmiot obrad oraz sposób głosowania. Obwieszczenie powinno nastąpić przynajmniej na dwa tygodnie przed terminem zgromadzenia. (art. 192 ust. 1 i 2 p.u.). 

W razie odroczenia zgromadzenia wierzycieli, sędzia-komisarz podaje obecnym do wiadomości nowy termin i miejsce zgromadzenia; w takich przypadkach nie dokonuje się ponownego obwieszczenia. Oddany poprzednio głos wierzyciela, który nie stawił się na odroczonym zgromadzeniu wierzycieli, zachowuje moc przy obliczaniu wyników głosowania, jeżeli na tym zgromadzeniu głosowane są te same lub korzystniejsze dla wierzycieli propozycje układowe (art. 192 ust. 3 p.u.).

Zgromadzeniu przewodniczy sędzia-komisarz, jednakże nie ma on prawa głosu na tym zgromadzeniu (art. 193 ust. 1 p.u.). 

Syndyk, nadzorca sądowy, zarządca, członkowie rady wierzycieli i upadły wezwany do udzielenia wyjaśnień obowiązani są stawić się na zgromadzeniu wierzycieli. Ich niestawiennictwo jednak, choćby usprawiedliwione, nie stanowi przeszkody do odbycia zgromadzenia (art. 194 p.u.).

W zgromadzeniu wierzycieli co do zasady mają prawo uczestniczyć:

1.    wierzyciele, których wierzytelności zostały uznane. Tacy wierzyciele głosują z sumą wierzytelności umieszczoną na liście wierzytelności (art. 195 ust. 1 p.u.);

2.    wierzyciele dopuszczeni przez sędziego-komisarza do udziału w zgromadzeniu (na wniosek tych wierzycieli i po wysłuchaniu upadłego). Dopuszczeni na tej zasadzie mogą być wierzyciele, których wierzytelność uzależniona jest od warunku zawieszającego lub jest uprawdopodobniona; stosownie do okoliczności sędzia-komisarz oznacza sumę, według której oblicza się głos takich wierzycieli (art. 195 ust. 2 p.u.).

W przedmiocie głosowania na zgromadzeni wierzycieli ustanowione zostały następujące zasady odnośnie do kwestii związanych z wyłączeniem  lub ograniczeniem prawa głosu niektórym kategorii wierzycieli:

1)   Wierzyciele, którzy mają wierzytelność solidarną lub niepodzielną, głosują przez wspólnego pełnomocnika, któremu pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie,z podpisem notarialnie poświadczonym. Pełnomocnictwo udzielone adwokatowi lub radcy prawnemu nie wymaga notarialnego poświadczenia. Pełnomocnikiem może być także jeden z wierzycieli. O ustanowieniu pełnomocnika wierzyciele ci obowiązani są powiadomić sędziego-komisarza na piśmie przed zgromadzeniem wierzycieli lub ustnie do protokołu na zgromadzeniu. Jeżeli wierzyciele nie dokonają wyboru pełnomocnika zgodnie z tymi zasadami, w imieniu wierzycieli głosuje zarządca ustanowiony według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o zarządzie związanym ze współwłasnością (art. 196 ust. 1 i 2 p.u.).

2)   Wierzyciel nie ma prawa głosu na podstawie wierzytelności, którą nabył w drodze przelewu lub indosu po ogłoszeniu upadłości, chyba że przejście wierzytelności nastąpiło wskutek spłacenia przez niego długu, za który odpowiadał osobiście albo określonymi przedmiotami majątkowymi, ze stosunku prawnego powstałego przed ogłoszeniem upadłości (art. 197 ust. 2 p.u.). 

3)   W sprawach dotyczących układu nie mają także prawa głosu małżonek upadłego, jego krewny lub powinowaty w linii prostej, krewny lub powinowaty w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie, przysposabiający upadłego lub przez niego przysposobiony, a gdy upadłym jest osobowa spółka handlowa, wspólnik ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki całym swoim majątkiem, będący jej wierzycielem, oraz osoby uprawnione do reprezentowania spółki. Nie głosują również inni wierzyciele, jeżeli nabyli wierzytelność od tych osób po ogłoszeniu upadłości (art. 197 ust. 2 p.u.).

4)   W sprawach dotyczących układu, jeżeli upadłym jest spółka handlowa, nie mają prawa głosu wierzyciele będący spółką powiązaną z upadłym oraz osoby upoważnione do jej reprezentacji, a także wierzyciel będący spółką i osoby upoważnione do jej reprezentacji, jeżeli upadły albo ta spółka jest spółką dominującą (art. 197 ust. 3 p.u.).

5)   W sprawach dotyczących układu, jeżeli upadłym jest spółka kapitałowa, prawa głosu nie mają wierzyciele, będący osobami fizycznymi, jeżeli reprezentują ponad 25% kapitału zakładowego spółki (art. 197 ust. 4 p.u.).

Głosowanie na zgromadzeniu wierzycieli odbywa się według poniższych zasad:

1)   Głosowanie na zgromadzeniu wierzycieli odbywa się ustnie lub pisemnie, a przebieg i wynik głosowania wpisuje się do protokołu. Wierzyciela, który wstrzymał się od głosu uważa się za nieuczestniczącego w głosowaniu. Jeżeli na zgromadzeniu wierzycieli zawarto układ, osnowę układu wpisuje się do protokołu (art. 198 ust. 1 p.u.).

2)   Uczestnicy postępowania mogą głosować na zgromadzeniu wierzycieli także przez pełnomocników. Pełnomocnictwo to musi być stwierdzone dokumentem z podpisem notarialnie poświadczonym. Pełnomocnictwo udzielone adwokatowi lub radcy prawnemu nie wymaga notarialnego poświadczenia podpisu (art. 198 ust. 2 p.u.).

3)   Głos oddany na piśmie wymaga notarialnie poświadczonego podpisu, chyba że głos oddaje pełnomocnik będący adwokatem lub radcą prawnym (art. 198 ust. 3 p.u.).

Uchwały na zgromadzeniu wierzycieli zapadają następującymi większościami głosów:

1)   Jeżeli ustawa Prawo upadłościowe nie stanowi inaczej, uchwały zgromadzenia wierzycieli zapadają bez względu na liczbę obecnych, większością głosów wierzycieli mających przynajmniej piątą część ogólnej sumy wierzytelności przypadających wierzycielom uprawnionym do uczestniczenia w tym zgromadzeniu (art. 199 ust. 1 p.u.)

2)   W sprawach o wyłączenie mienia z masy upadłości uchwały zapadają większością głosów wierzycieli mających przynajmniej dwie trzecie ogólnej sumy uznanych wierzytelności (art. 199 ust. 2 p.u.).

Sędzia-komisarz może uchylić uchwałę zgromadzenia wierzycieli, jeżeli jest sprzeczna z prawem lub narusza dobre obyczaje albo rażąco narusza interes wierzyciela, który głosował przeciw uchwale. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie (art. 200 p.u.).

Prawo upadłościowe przewiduje również tzw. wstępne zgromadzenie wierzycieli, na początkowym etapie postępowania upadłościowego, przed wydaniem przez Sąd postanowienia w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Przepisów o możliwości zwołania takiego wstępnego zgromadzenia wierzycieli nie stosuje się jednak w przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (art. 4912p.u. w zw. z art. 44-50 p.u.)

Wstępne zgromadzenie wierzycieli może zwołać Sąd w celu podjęcia uchwały co do sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego, wyboru rady wierzycieli oraz zawarcia układu (art.44 ust. 1 p.u.). Nie zwołuje się wstępnego zgromadzenia wierzycieli, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że jego przeprowadzenie pociągałoby za sobą nadmierne koszty, jak również gdy suma spornych wierzytelności przekracza 15% ogólnej sumy wierzytelności (art. 44 ust. 2 p.u.).

Wstępne zgromadzenie wierzycieli może podjąć uchwały co do prowadzenia dalszego postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu albo likwidacji majątku (sposób prowadzenia postępowania) oraz wyboru rady wierzycieli; może także wyrazić opinię co do wyboru osoby syndyka, nadzorcy sądowego albo zarządcy (art. 45 ust. 1 p.u.).

Na wstępnym zgromadzeniu wierzycieli można także zawrzeć układ, jeżeli uczestniczy w nim co najmniej połowa wierzycieli mających łącznie trzy czwarte ogólnej sumy wierzytelności stwierdzonych tytułami egzekucyjnymi albo bezspornych lub uprawdopodobnionych (art. 45 ust. 2 p.u.).

Projekt spisu wierzytelności sporządza dłużnik lub tymczasowy nadzorca sądowy albo zarządca przymusowy, jeżeli był ustanowiony. Sędzia zatwierdza projekt spisu wierzytelności przed podjęciem ww. uchwał oraz przed zawarciem ww. układu (art. 45 ust. 3 p.u.).

Wstępnemu zgromadzeniu wierzycieli przewodniczy sędzia wyznaczony ze składu sądu rozpoznającego wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 46 ust. 1 p.u.).

Wstępne zgromadzenie wierzycieli nie ulega odroczeniu. Ponowne jego wyznaczenie możliwe jest tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nieobecność dłużnika, nawet usprawiedliwiona, nie stanowi przeszkody do podjęcia uchwał (art. 46 ust. 2. p.u.).

Sąd prowadzi postępowanie zgodnie z uchwałą wstępnego zgromadzenia wierzycieli co do sposobu prowadzenia postępowania oraz wyboru rady wierzycieli, chyba że uchwała jest sprzeczna z prawem. Sprzeczność z prawem uchwały wstępnego zgromadzenia wierzycieli sąd stwierdza postanowieniem (art. 47 ust. 1 i 2 p.u.).