zgłoszenie wierzytelności

Jest to wniosek składany przez wierzyciela upadłego, który musi spełniać warunki określone w ustawie Prawo upadłościowe, mający na celu uwzględnienie wierzytelności danego wierzyciela w toku postępowania upadłościowego, a w efekcie zaspokojenie wierzytelności wierzyciela z masy upadłości (majątku upadłego) w toku postępowania upadłościowego. 

Wierzytelność, aby mogła być zgłoszona przez wierzyciela, musi spełniać następujące warunki:

1. musi mieć wartość majątkową;

2. musi podlegać zaspokojeniu z majątku objętego masą upadłości;

3. musi istnieć w chwili ogłoszenia upadłości, co nie wyklucza tego, że może być ona jednocześnie wierzytelnością jeszcze niewymagalną oraz uzależnioną od warunków.  

Zgłoszenia wierzytelności warunkującego uczestniczenia w postępowaniu upadłościowym muszą dokonać wierzyciele osobiści upadłego (tj. tacy, których wierzytelności nie są zabezpieczone żadnym prawem rzeczowym tj. zastaw, hipoteka etc.). W innym wypadku nie będą mogli zaspokoić się z masy upadłości w toku postępowania upadłościowego, a ich wierzytelności nie będzie uwzględniona z urzędu (tj. bez wniosku wierzyciela) (art. 236 ust. 1 p.u.).

Zgłoszenia wierzytelności mogą również dokonać wierzyciele rzeczowi upadłego tj. w sytuacji, gdy ich wierzytelność:

1. była zabezpieczona hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską lub przez inny wpis w księdze wieczystej lub w rejestrze okrętowym; 

2. była zabezpieczona hipoteką, zastawem lub zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym, hipoteką morską na rzeczach wchodzących w skład masy upadłości, jeżeli upadły nie jest dłużnikiem osobistym, a wierzyciel chce w postępowaniu upadłościowym dochodzić swoich roszczeń z przedmiotu zabezpieczenia

(art. 236 ust. 2 i 3 p.u.).

Jeżeli wierzyciel nie zgłosi tych wierzytelności wskazanych w pkt. 1 i 2 powyżej, to będą one umieszczone na liście wierzytelności z urzędu (tj. bez wniosku wierzyciela)

(art. 236 ust. 4 p.u.).

Nie muszą być z kolei zgłaszane należności ze stosunku pracy, które umieszcza się na liście wierzytelności z urzędu. Analogiczna sytuacja ma miejsce w przypadku Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych

(art. 237 i 238 p.u.).

Zgłoszenie wierzytelności może być dokonane w dwojaki sposób:

1. w formie elektronicznej (przy wykorzystaniu e-formularza); 

2. w tradycyjnej formie pisemnej. 

Zgłoszenie wierzytelności powinno spełniać następujące wymogi formalne:

1.powinno spełniać wymogi pisma procesowego tj. zawierać:

1. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron (tj. dłużnika i wierzyciela zgłaszającego wierzytelność), ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników (art. 240 ust. 1 w zw. z § 126 ust. 1 pkt 1 p.u.);

2. oznaczenie rodzaju pisma (art. 240 ust. 1 w zw. z § 126 ust. 1 pkt 2 p.u.);

3. osnowę wniosku lub oświadczenia na poparcie przytoczonych okoliczności (art. 240 ust. 1 w zw. z § 126 ust. 1 pkt 3 p.u.);

4.podpis wierzyciela zgłaszającego wierzytelność albo jego przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 240 ust. 1 w zw. z § 126 ust. 1 pkt 4 p.u.);

5.wymienienie załączników (art. 240 ust. 1 w zw. z § 126 ust. 1 pkt 5 p.u.);

6. oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby i adresów stron (tj. dłużnika i wierzyciela zgłaszającego wierzytelność), ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników (art. 240 ust. 1 w zw. z § 126 ust. 2 pkt 1 p.u.);

7. numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL)
lub numer identyfikacji podatkowej (NIP) wierzyciela zgłaszającego wierzytelność będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania lub posiada go nie mając takiego obowiązku (art. 240 ust. 1 w zw. z § 126 ust. 2 pkt 2 p.u.);

8. numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, a w przypadku jego braku - numer w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP wierzyciela zgłaszającego wierzytelność niebędącego osobą fizyczną, który nie ma obowiązku wpisu we właściwym rejestrze lub ewidencji, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania (art. 240 ust. 1 w zw. z § 126 ust. 2 pkt 3 p.u.)

a nadto:

9.  wskazanie dowodów potwierdzających istnienie wierzytelności(art. 240 ust. 1 pkt 3 p.u.);

10.kategorię, do której wierzytelność ma być zaliczona (art. 240 ust. 1 pkt 4 p.u.);

11.zabezpieczenia związane z wierzytelnością oraz oświadczenie wierzyciela, w jakiej prawdopodobnie sumie wierzytelność nie będzie zaspokojona z przedmiotu zabezpieczenia (art. 240 ust. 1 pkt 5 p.u.);

12. w razie zgłoszenia wierzytelności, w stosunku do której upadły nie jest dłużnikiem osobistym, przedmiot zabezpieczenia, z którego wierzytelność podlega zaspokojeniu (art. 240 ust. 1 pkt 6 p.u.);

13. jeżeli wierzyciel jest wspólnikiem albo akcjonariuszem spółki będącej upadłym - ilość posiadanych udziałów albo akcji oraz ich rodzaj (art. 240 ust. 1 pkt 8 p.u.).

W przypadku gdy na zgłaszaną wierzytelność składa się szereg wierzytelności, każda z nich winna być wskazana w zgłoszeniu (art. 240 ust. 2 p.u.).

Z powyższego wynika, że nie ma konieczności przedkładania dokumentów dla udowodnienia istnienia wierzytelności – istnieje jedynie wymóg wskazania w zgłoszeniu dowodów, w tym dowodów z dokumentów. W przypadku jednak, gdy twierdzenia podane w zgłoszeniu w zakresie wierzytelności nie będą znajdowały potwierdzenia w dokumentach upadłego, syndyk będzie wzywał wierzyciela do przedłożenia dokumentów, które wskazane zostały w zgłoszeniu wierzytelności.

Jeżeli zgłoszenia wierzytelności dokonuje wierzyciel reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, którym jest adwokat lub radca prawny, zgłoszenie wierzytelności nieodpowiadające ww. wymaganiom lub zawierające inne braki uniemożliwiające nadanie zgłoszeniu biegu podlega zwrotowi bez wzywania do jego uzupełnienia (art. 242 p.u.). W innym przypadku, dany zgłaszający wierzyciel zostanie wezwany do uzupełnienia braków zgłoszenia wierzytelności. 

Jeżeli zgłoszenie wierzytelności odpowiada ww. wymaganiom, sędzia-komisarz przekazuje odpis zgłoszenia syndykowi, nadzorcy sądowemu albo zarządcy (art. 241 p.u.).

Po zgłoszeniu wierzytelności, syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca sprawdza, czy zgłoszona wierzytelność znajduje potwierdzenie w księgach rachunkowych lub innych dokumentach upadłego albo we wpisach w księdze wieczystej lub rejestrach, oraz wzywa upadłego do złożenia w zakreślonym terminie oświadczenia, czy wierzytelność uznaje (art. 243 p.u.).

Jak było ww. - w przypadku, gdy twierdzenia podane w zgłoszeniu w zakresie wierzytelności nie będą znajdowały potwierdzenia w dokumentach upadłego, syndyk wzywa wierzyciela do przedłożenia dokumentów, które wskazane zostały w zgłoszeniu wierzytelności.

Po upływie terminu do zgłoszenia wierzytelności i sprawdzeniu zgłoszonych wierzytelności syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca sporządza listę wierzytelności (porównaj: LISTA WIERZYTELNOŚCI).

Termin do zgłaszania wierzytelności określany jest każdorazowo, dla każdego upadłego odrębnie, w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości i wynosi od jednego miesiąca do trzech miesięcy (art. 51 ust. 1 pkt 6 p.u.). 

Zgłoszenie wierzytelności w wyznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości terminie jest wolne od opłat. 

Zgłoszenie wierzytelności przez wierzyciela po upływie ww. terminu nie wyłącza możliwości późniejszego zgłoszenia wierzytelności, jednak pociąga za sobą określone konsekwencje (bez względu na przyczynę opóźnienia w zgłoszeniu):

  • czynności już dokonane w postępowaniu upadłościowym są skuteczne wobec tego wierzyciela, a jego uznaną wierzytelność uwzględnia się tylko w planach podziału funduszów masy upadłości sporządzonych po jej uznaniu, a dodatkowo jeżeli jednak wierzytelność zgłoszono po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału funduszów masy upadłości - pozostawia się ją bez rozpoznania (art. 252 ust. 1 i 2 p.u.);
  • zgłoszenie wierzytelności po terminie nie wstrzymuje czynności postępowania, w szczególności nie jest przeszkodą do zatwierdzenia złożonych planów podziału i ich wykonania, odbycia zgromadzenia wierzycieli i przyjęcia układu w toku upadłości. Jeżeli do dnia ukończenia lub umorzenia postępowania nie zostało wydane prawomocne postanowienie sędziego komisarza dotyczące uzupełnienia listy wierzytelności, postępowanie w tej sprawie podlega umorzeniu (tj. taka wierzytelność nie będzie uwzględniana w toku postępowania i zaspakajana z masy upadłości) (art. 252 ust. 3 p.u.).
  • wierzyciel musi ponieść koszty związane ze zgłoszeniem wierzytelności po terminie w wysokości 15 zł.

Niezgłoszenie wierzytelności w toku postępowania upadłościowego w nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania, pozbawia jedynie możliwości zaspokojenia z masy upadłości.