zakończenie postępowania upadlościowego

Jest to formalne stwierdzenie przez Sąd upadłościowy, że postępowanie upadłościowe w stosunku do danego upadłego zostało zakończone, po przeprowadzeniu przewidzianych w ustawie Prawo upadłościowe czynności. 

Ww. postanowienie zostaje wydane:

1.w sprawach, w których postępowanie upadłościowe obejmowało likwidację majątku upadłego - po wykonaniu ostatecznego planu podziału (porównaj: OSTATECZNY PLAN PODZIAŁU) (art. 368 ust. 1 p.u.; art. 4917p.u.);

2.w sprawach, w których postępowanie upadłościowe obejmowało zawarcie układu -
po uprawomocnieniu się postanowienia zatwierdzającego układ lub jeżeli zawarto układ likwidacyjny - po przeprowadzeniu likwidacji (art. 293 ust. 1 p.u.).

W przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, w stosunku do których prowadzone było postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego po zakończeniu postępowania upadłościowego upadły może w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia Sądu w tym przedmiocie:

1. złożyć wniosek o ustaleniu planu spłaty jego wierzycieli, wraz z propozycją jego treści
(art. 4917ap.u.). 

Wówczas rozpocznie się trzeci etap postępowania mający zastosowanie w stosunku do konsumentów, który to etap polega na ustaleniu planu spłaty, wykonaniu planu spłaty i umorzeniu zobowiązań upadłego (Szczegółowe informacje w: PLANIE SPŁATY);

2. zamiast wniosku o ustalenie planu spłaty, złożyć wniosek o umorzenie jego zobowiązań przez Sąd upadłościowy bez określania planu spłaty. Jest to możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty. Mogłoby to mieć miejsce np. w przypadku, gdy przewlekła nieuleczalna choroba pozbawiałaby upadłego zdolności zarobkowania. W takich uzasadnionych przypadkach, Sąd umarzając zobowiązania upadłego bez określenia planu spłaty wierzycieli, obciąża Skarb Państwa tymczasowo pokrytymi kosztami postępowania upadłościowego (art. 49112 ust. 2 p.u.).

Inaczej sytuacja w przedmiocie umorzenia zobowiązań niezaspokojonych w toku postępowania upadłościowego przedstawia się w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą – przedsiębiorców, w stosunku do których prowadzone było postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego - mają oni możliwość złożenia wniosku o umorzenie ich zobowiązań w terminie 2 tygodni od dnia zatwierdzenia ostatecznego planu podziału (art. 369 ust. 1 p.u.).

W takiej sytuacji w postanowieniu o zakończeniu postępowania upadłościowego ww. upadłego Sąd może orzec o umorzeniu w całości lub części zobowiązań upadłego, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym, jeżeli:

1. niewypłacalność nie była następstwem winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa dłużnika,

2. dłużnik złożył w terminie wniosek o ogłoszenie upadłości lub o wszczęcie postępowania układowego,

3. upadły rzetelnie wykonywał obowiązki nałożone na niego w postępowaniu upadłościowym (art. 369 ust. 1 p.u.).

Umorzeniem objęte są wierzytelności umieszczone na liście wierzytelności oraz wierzytelności, które mogły zostać zgłoszone, jeżeli ich istnienie stwierdzone było dokumentami upadłego. Nie podlegają umorzeniu należności alimentacyjne, renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, wierzytelności ze stosunku pracy oraz składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe pracowników (art. 369 ust. 2 i 3 p.u.). 

W przypadku umorzenia zobowiązań upadłego w części, sąd może rozłożyć na raty ich spłatę. Okres spłaty nie może przekroczyć pięciu lat (art. 369 ust. 4 p.u.).

Przy orzekaniu o umorzeniu całości lub części zobowiązań upadłego Sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, wysokość niezaspokojonych wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości (art. 370 ust. 1 p.u.).

Ww. możliwości umorzenia zobowiązań nie stosuje się jednak, jeżeli już wcześniej wobec upadłego ogłoszono upadłość albo odmówiono wszczęcia postępowania upadłościowego z powodu braku majątku wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania, a od zakończenia tego postępowania lub odmowy jego wszczęcia do dnia wszczęcia obecnego postępowania upadłościowego nie upłynęło dziesięć lat (art. 370 ust. 4 p.u.).

Ww. możliwość umorzenia zobowiązań stosuje się również odpowiednio w przypadku, gdy było prowadzone postępowanie upadłościowe osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarcząz możliwością zawarcia układu, w którym zawarto układ likwidacyjny (art. 293 w zw. z art. 369 i art. 370 p.u.).

W przypadku zakończenia postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego odpowiednie zastosowanie znajdują poniższe zasady:

1. postanowienie o zakończeniu postępowania ogłasza się w określony sposób i doręcza określonym podmiotom (art. 362 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

2. postanowienie o zakończeniu postępowania stanowi podstawę do wykreślenia wpisów dotyczących upadłości w księdze wieczystej i w rejestrach (art. 363 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

3. z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu postępowania upadły odzyskuje prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami, jak również wydaje się mu jego majątek, księgi, korespondencję i dokumenty (art. 364 ust. 1 i 2 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

4. jeżeli upadły nie odbiera ksiąg, korespondencji lub dokumentów w terminie wyznaczonym przez syndyka, nadzorcę sądowego albo zarządcę, syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca oddaje je na przechowanie na koszt upadłego (art. 365 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

5. jeżeli upadły nie odbierze swojego majątku w terminie wyznaczonym przez syndyka, nadzorcę sądowego albo zarządcę, sędzia-komisarz zarządza likwidację majątku i określa sposób likwidacji. Jeżeli likwidacja majątku w sposób określony przez sędziego-komisarza okaże się niemożliwa lub nadmiernie utrudniona, sędzia-komisarz może nakazać likwidację na koszt upadłego przez przekazanie majątku na cele dobroczynne lub w inny sposób (art. 366 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

6. umarza się wszczęte przez syndyka, nadzorcę sądowego albo zarządcę niezakończone procesy o uznanie za bezskuteczną czynności dokonanej przez upadłego ze szkodą dla wierzycieli. Wzajemne roszczenia o zwrot kosztów procesu wygasają. W innych postępowaniach cywilnych upadły wchodzi w postępowaniu na miejsce syndyka albo zarządcy (art. 367 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

7. sumy zatrzymane w depozycie, o ile nie przypadną osobie wskazanej w planie podziału, wydaje się upadłemu na jego wniosek (art. 360 p.u.).

Z kolei po zakończeniu postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu, upadły odzyskuje prawo do władania i zarządzania swoim majątkiem w takim zakresie, w jakim wynika to z treści układu (art. 293 ust. 2 p.u.).

Zmiany stosunków prawnych dokonane na podstawie przepisów ustawy Prawo upadłościowe obowiązują upadłego i drugą stronę również po zakończeniu postępowania upadłościowego, chyba że przepisy odrębnej ustawy stanowią inaczej (art. 372p.u.).

Na postanowienie w przedmiocie zakończenia postępowania przysługuje zażalenie. 

Należy mieć na uwadze, że odmowa uznania wierzytelności w toku postępowania upadłościowego obejmującym likwidację majątku upadłego, nie wyłączna możliwości dochodzenia wierzytelności, której odmówiono uznania, jednakże jest to możliwe dopiero po zakończeniu (lub umorzeniu) postepowania upadłościowego (art. 263 p.u..)

Po zakończeniu (lub umorzeniu) postępowania upadłościowego  wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu (nie dotyczy to jednak wierzycieli wobec których upadły nie był dłużnikiem osobistym) (art. 264 ust. 1 p.u.). 

Należy tu jednak uwzględnić sytuację, w której wyciąg z listy wierzytelności, łącznie z wypisem prawomocnego postanowienia zatwierdzającego układ, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu oraz temu, kto udzielił zabezpieczenia wykonania układu, jeżeli został w sądzie złożony dokument stwierdzający udzielenie zabezpieczenia. Jeżeli układ przewiduje dopłaty między wierzycielami, jest także tytułem egzekucyjnym przeciwko zobowiązanemu do dopłaty (art. 296 p.u.).

Upadły może żądać ustalenia, że wierzytelność objęta listą wierzytelności nie istnieje albo istnieje w mniejszym zakresie, jeżeli nie uznał wierzytelności zgłoszonej w postępowaniu upadłościowym  i nie zapadło co do niej jeszcze prawomocne orzeczenie sądowe (art. 264 ust. 2 p.u.). Po nadaniu wyciągowi z listy wierzytelności klauzuli wykonalności, zarzut, że wierzytelność objęta listą wierzytelności nie istnieje albo że istnieje w mniejszym zakresie, upadły może podnieść w drodze powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (art. 264 ust. 3 p.u.).

Jeżeli Sąd umorzył część zobowiązań upadłego, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym, w ww. wyciągu z listy wierzytelności, zamieszcza się wzmiankę określającą zakres odpowiedzialności upadłego (art. 265 ust. 1 p.u.). Jeżeli z kolei Sąd umorzył całość zobowiązań upadłego, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym, przepisu art. 264 dotyczącego wyciągu z listy wierzytelności i możliwości z tym związanych nie stosuje się (art. 265 ust. 2 p.u.).