zabezpieczenie rzeczowe i osobowe

Są to formy zabezpieczenia wierzytelności, mające na celu zwiększenie prawdopodobieństwo zaspokojenia wierzyciela w sytuacji, gdyby okazało się, że dłużnik nie chce spełnić świadczenia należnego wierzycielowi lub nie może go spełnić, bo np. stał się niewypłacalny.

Ta sama wierzytelność może być przy tym zabezpieczona kilkoma rodzajami zabezpieczeń. 

Rozróżnia się dwa rodzaje zabezpieczeń:

1. zabezpieczenia osobiste 

Polegają one na tym, że obok dłużnika „głównego” (tj. tego, który zaciągnął dane zobowiązanie i ma dług w stosunku do wierzyciela) odpowiedzialność osobistą całym swoim majątkiem ponosi jeszcze jedna osoba (lub więcej osób), które dla wierzyciela w związku ze zobowiązaniem dłużnika jest osobą trzecią tj. to nie ona zaciągała zobowiązanie w tym zakresie. 

Do zabezpieczeń osobistych zalicza się:

1. poręczenie według prawa cywilnego,

2. gwarancję bankową;

3. weksel własny in blanco;

4. poręczenie wekslowe (aval);

5. przelew wierzytelności na zabezpieczenie;

6. nieodwołalne pełnomocnictwo.

2. zabezpieczenia rzeczowe 

Polegają one na tym, że zabezpieczenie wierzytelności stanowi odpowiedzialność określoną rzeczą (przedmiotem materialnym) właściciela tej rzeczy (dłużnika rzeczowego), bez względu na to czy jest dłużnikiem „głównym” czy osobą trzecią. 

Odpowiedzialność dłużnika rzeczowego odnosi się do określonej rzeczy (przedmiotu materialnego), z której wierzyciel może zaspokoić się, korzystając z pierwszeństwa przed innymi wierzycielami dłużnika i to nawet w sytuacji, gdy własność przedmiotu stanowiącego zabezpieczenia zostanie przeniesiona na inną osobę. 

Głównymi zabezpieczeniami o charakterze rzeczowym są: zastaw (porównaj: ZASTAW) i hipoteka (porównaj: HIPOTEKA).

Do zabezpieczeń rzeczowych zalicza się również: 

1. przewłaszczenie na zabezpieczenie, 

2. blokadę środków pieniężnych na rachunku bankowym, 

3. zastrzeżenie prawa własności rzeczy sprzedanej, 

4. kaucję, 

5. prawo zatrzymania.