wierzyciel

Jest to podmiot uprawniony do skutecznego żądania od innego określonego podmiotu (dłużnika), aby spełnił on świadczenie na jego rzecz.

Wierzyciel może żądać, aby dłużnik spełnił świadczenie tj.:

1. zachował się w określony sposób (np. zapłacił określoną kwotę pieniężną wierzycielowi, wydał mu określoną rzecz),

2. zaniechał pewnych zachowań, czyli powstrzymał się od nich (np. nie przeszkadzał wierzycielowi w korzystaniu przez niego z określonej rzeczy w określony sposób).

Źródłem prawa wierzyciela do żądania od dłużnika określonego zachowania mogą być m.in.:

1. czynności prawne, a zatem umowy (wymagające oświadczeń woli dwóch lub więcej podmiotów) albo tzw. jednostronne czynności prawne (dochodzące do skutku przez oświadczenie tylko jednego podmiotu) tj. np. testament;

2. akty administracyjne tj. np. decyzja administracyjna nakładająca obowiązek zapłaty kary pieniężnej.

Uprawnienia wierzyciela do żądania od dłużnika spełnienia świadczenia zwane są wierzytelnością.

Wierzytelności mogą mieć:

1. charakter pieniężny – w tej sytuacji wierzyciel ma prawo do domagania się od dłużnika zapłaty określonej kwoty pieniężnej;

2. charakter niepieniężny – w tej sytuacji wierzyciel ma prawo żądać od dłużnika, aby zachował się w określony sposób lub powstrzymał się od takiego zachowania, np. przygotował projekt lokalu mieszkalnego, wybudował go i przeniósł na wierzyciela jego własność, wydał mu określoną rzecz. Pomimo że wierzytelność ma w tej sytuacji charakter niepieniężny, to najczęściej na podstawie pewnych kryteriów da się ustalić jej wartość majątkową wyrażoną w pieniądzu.

Często wierzyciel ma w stosunku do jednego dłużnika wiele wierzytelności wynikających z jednego lub większej liczby stosunków prawnych (np. zawartych z dłużnikiem umów) – zarówno pieniężnych, jak i niepieniężnych. I tak, tytułem przykładu, wierzyciela i dłużnika może łączyć umowa najmu, na podstawie której wierzycielowi przysługuje prawo do żądania zapłaty czynszu najmu (wierzytelność pieniężna), a niezależnie do tego umowa sprzedaży, na podstawie której wierzyciel ma prawo żądać wydania nabytej od dłużnika rzeczy (wierzytelność niepieniężna).