umorzenie postępowania upadłościowego

Jest to formalnie zakończenie przez Sąd upadłościowy postępowania upadłościowego, w czasie jego trwania, z uwagi na wystąpienie przyczyn, które sprawiają, że jego doprowadzenie do końca jest już niemożliwe lub niecelowe.

Co do zasady Sąd umorzy postępowanie, jeżeli 

1.majątek pozostały po wyłączeniu z niego przedmiotów majątkowych dłużnika obciążonych hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską nie wystarcza na zaspokojenie należności, o których mowa w art. 230 (tj. kosztów postępowania upadłościowego);

2. wierzyciele zobowiązani uchwałą zgromadzenia wierzycieli albo postanowieniem sędziego komisarza nie złożyli w wyznaczonym terminie zaliczki na należności, o których mowa w pkt. 1 powyżej, a brak jest płynnych funduszów na te należności;

3. wszyscy wierzyciele, którzy zgłosili swoje wierzytelności, żądają umorzenia postępowania,

4. wszyscy wierzyciele uznani na liście wierzytelności zostali zaspokojeni w całości, a składniki masy upadłości lub wchodzące w jej skład środki pieniężne nie zostały zlikwidowane.

(art. 361 ust. 1 pkt 1- 4 p.u.)

Na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania upadłościowego przysługuje zażalenie (art. 362 ust. 2 p.u.).

Ww. przesłanek umorzenia nie stosuje się w stosunku do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, albowiem w ich przypadku umorzenie postępowania jest uregulowane w sposób odrębny (art. 4914p.u.). I tak w przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej:

1. Jeżeli upadły nie wskaże i nie wyda syndykowi całego majątku albo niezbędnych dokumentów, lub w inny sposób nie wykonuje ciążących na nim obowiązków, Sąd, po wysłuchaniu upadłego, syndyka lub, w razie potrzeby, wierzycieli umarza może umorzyć postępowanie (art. 4914 ust. 1 p.u.).

2. Ww. przepis, przytoczony w pkt. 1 powyżej, stosuje się odpowiednio w przypadku, gdy podstawa do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości ujawni się dopiero w toku postępowania (art. 4914 ust. 2 p.u.).

3. Sąd umarza postępowanie na wniosek upadłego. W przypadku połączenia do wspólnego rozpoznania spraw małżonków Sąd umarza postępowanie na wspólny wniosek obojga upadłych małżonków (art. 4914 ust. 3 p.u.).

Na umorzenie postępowania przysługuje zażalenie (art. 4914 ust. 4 p.u.).

W przypadku umorzenia postępowania zastosowanie znajdują odpowiednio poniższe zasady:

1. postanowienie o umorzeniu postępowania ogłasza się w określony sposób i doręcza określonym podmiotom (art. 362 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

2. postanowienie o umorzeniu postępowania stanowi podstawę do wykreślenia wpisów dotyczących upadłości w księdze wieczystej i w rejestrach (art. 363 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

3. z dniem uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania upadły odzyskuje prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami,jak również wydaje się mu jego majątek, księgi, korespondencję i dokumenty (art. 364 ust. 1 i 2 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

4. jeżeli upadły nie odbiera ksiąg, korespondencji lub dokumentów w terminie wyznaczonym przez syndyka, nadzorcę sądowego albo zarządcę, syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca oddaje je na przechowanie na koszt upadłego (art. 365 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

5. jeżeli upadły nie odbierze swojego majątku w terminie wyznaczonym przez syndyka, nadzorcę sądowego albo zarządcę, sędzia-komisarz zarządza likwidację majątku i określa sposób likwidacji. Jeżeli likwidacja majątku w sposób określony przez sędziego-komisarza okaże się niemożliwa lub nadmiernie utrudniona, sędzia-komisarz może nakazać likwidację na koszt upadłego przez przekazanie majątku na cele dobroczynne lub w inny sposób (art. 366 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

6. umarza się wszczęte przez syndyka, nadzorcę sądowego albo zarządcę niezakończone procesy o uznanie za bezskuteczną czynności dokonanej przez upadłego ze szkodą dla wierzycieli. Wzajemne roszczenia o zwrot kosztów procesu wygasają. W innych postępowaniach cywilnych upadły wchodzi w postępowaniu na miejsce syndyka albo zarządcy (art. 367 p.u. w zw. z art. 368 ust. 3 p.u.);

7. sumy zatrzymane w depozycie, o ile nie przypadną osobie wskazanej w planie podziału, wydaje się upadłemu na jego wniosek (art. 360 p.u.).

Zmiany stosunków prawnych dokonane na podstawie przepisów ustawy obowiązują upadłego i drugą stronę również po umorzeniu postępowania, chyba że przepisy odrębnej ustawy stanowią inaczej (art. 372 ust. 1 p.u.).

Należy mieć na uwadze, że odmowa uznania wierzytelności w toku postępowania upadłościowego obejmującym likwidację majątku upadłego, nie wyłączna możliwości dochodzenia wierzytelności, której odmówiono uznania, jednakże jest to możliwe dopiero po zakończeniu umorzeniu (lub zakończeniu) postepowania upadłościowego (art. 263 p.u..)

Po umorzeniu (lub zakończeniu) postępowania upadłościowego  wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu (nie dotyczy to jednak wierzycieli wobec których upadły nie był dłużnikiem osobistym) (art. 264 ust. 1 p.u.). 

Należy tu jednak uwzględnić sytuację, w której wyciąg z listy wierzytelności, łącznie z wypisem prawomocnego postanowienia zatwierdzającego układ, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu oraz temu, kto udzielił zabezpieczenia wykonania układu, jeżeli został w sądzie złożony dokument stwierdzający udzielenie zabezpieczenia. Jeżeli układ przewiduje dopłaty między wierzycielami, jest także tytułem egzekucyjnym przeciwko zobowiązanemu do dopłaty (art. 296 p.u.).

Upadły może żądać ustalenia, że wierzytelność objęta listą wierzytelności nie istnieje albo istnieje w mniejszym zakresie, jeżeli nie uznał wierzytelności zgłoszonej w postępowaniu upadłościowym  i nie zapadło co do niej jeszcze prawomocne orzeczenie sądowe (art. 264 ust. 2 p.u.). Po nadaniu wyciągowi z listy wierzytelności klauzuli wykonalności, zarzut, że wierzytelność objęta listą wierzytelności nie istnieje albo że istnieje w mniejszym zakresie, upadły może podnieść w drodze powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (art. 264 ust. 3 p.u.).

Jeżeli Sąd umorzył część zobowiązań upadłego, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym, w ww. wyciągu z listy wierzytelności, zamieszcza się wzmiankę określającą zakres odpowiedzialności upadłego (art. 265 ust. 1 p.u.). Jeżeli z kolei Sąd umorzył całość zobowiązań upadłego, które nie zostały zaspokojone w postępowaniu upadłościowym, przepisu art. 264 dotyczącego wyciągu z listy wierzytelności i możliwości z tym związanych nie stosuje się (art. 265 ust. 2 p.u.).