przedsiębiorca

Jest to podmiot prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą (w tym zawodową) (art. 431 Kodeksu cywilnego).

Przez działalność gospodarczą rozumie się zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej).

Zasadą jest, że podmioty będące przedsiębiorcami, podlegają wpisowi do właściwego rejestru:
1) w przypadku osób fizycznych – do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (tzw. CEIDG);
2) w przypadku innych osób – do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

W pewnym uproszczeniu mówiąc, za przedsiębiorców można uważać podmioty wpisane do wyżej wskazanych dwóch rejestrów.

Prawo upadłościowe jako przedsiębiorców dla celów postępowania upadłościowego nakazuje jednak traktować także inne podmioty niż te wyżej wskazane, tradycyjnie uznawane za przedsiębiorców. Podmioty te mogą skorzystać jedynie z tzw. upadłości przedsiębiorców, a w żadnym wypadku nie mogą skorzystać z tzw. upadłości konsumenckiej.   

W rezultacie, uznaje się, że przepisy dotyczące tzw. upadłości przedsiębiorców stosuje się wobec:
1) osób fizycznych prowadzących we własnym imieniu działalność gospodarczą, wpisanych co do zasady do CEIDG;
2) osób fizycznych, które zaprzestały prowadzenia we własnym imieniu działalności gospodarczej, jeśli od dnia wykreślenia ich z CEIDG nie minął rok;
3) osób fizycznych, które faktycznie prowadziły działalność gospodarczą, chociaż nie dopełniły obowiązku wpisu do CEIDG, jeśli od dnia zaprzestania prowadzenia tej działalności nie minął rok;
4) zmarłych osób fizycznych:
a) które prowadziły we własnym imieniu działalność gospodarczą, wpisanych do CEIDG lub
b) które faktycznie prowadziły działalność gospodarczą bez dopełnienia obowiązku wpisu do CEID, pod warunkiem, że wniosek o ogłoszenie upadłości zostanie złożony nie później niż rok od daty ich śmierci;
5) wspólników spółki jawnej, komplementariuszy spółki komandytowej, komplementariuszy spółki komandytowo – akcyjnej i wspólników spółki partnerskiej (choćby nie prowadzili samodzielnie we własnym imieniu działalności gospodarczej lub zawodowej, pod warunkiem, że nie wystąpili z ww. spółek),
6) osób prawnych prowadzących we własnym imieniu działalność gospodarczą (tj. np. spółki kapitałowe - spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna);
7) spółek kapitałowych (tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej) nieprowadzących działalności gospodarczej;
8) jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którymi ustawa przyznaje zdolność prawną, prowadzących we własnym imieniu działalność gospodarczą (tj. np. spółki osobowe – spółka jawna, spółka komandytowa, partnerska, komandytowo – akcyjna)
(art. 5, 7-9 p.u.).

Dodatkowo podkreślić należy, że osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne nie może ogłosić upadłości, bowiem Prawo upadłościowe nie przewiduje takiej możliwości (art. 6 ust. 1 pkt 5 p.u.). Mimo zatem, że prowadzenie gospodarstwo rolnego jest jedną z form wykonywania działalności gospodarczej, a osoba je prowadzące może być uznana za przedsiębiorcę, to osoba fizyczna je prowadząca nie może ogłosić upadłości w żadnej formie.

Upadłości z uwagi na wyraźny zakaz ustawowy nie mogą ogłosić również poniżej wskazane podmioty (nawet jeśli niektóre z nich w niektórych aspektach ich działalności mogłyby zostać uznane za przedsiębiorców):
1) Skarb Państwa;
2) jednostki samorządu terytorialnego;
3) publiczne samodzielne zakłady opieki zdrowotnej;
4) instytucje i osoby prawne utworzone w drodze ustawy, chyba że ustawa ta stanowi inaczej, oraz utworzone w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą(np. Agencja Rynku Rolnego, Agencja Nieruchomości Rolnych, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Narodowy Bank Polski, Giełda Papierów Wartościowych);
5) uczelnie (art. 6 p.u.).