plan spłaty

Jest to ustalony przez Sąd upadłościowy w drodze postanowienia plan spłaty zobowiązań upadłego będącego osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej wobec wierzycieli niezaspokojonych w całości lub części z masy upadłości upadłego po likwidacji majątku upadłego w toku postępowania upadłościowego (z uwagi na jego zbyt małą wartość), w którym to planie ustala się:

1. w jakim zakresie oraz w jakim okresie czasu, nie dłuższym jednak niż 36 miesięcy, upadły musi spłacać należności niezaspokojone w toku postepowania upadłościowego na podstawie planów podziału funduszy masy upadłości i tymczasowo pokryte przez Skarb Państwa koszty postępowania upadłościowego oraz

2. jaka część zobowiązań upadłego, powstałych przed ogłoszeniem upadłości, po wykonaniu planu spłaty wierzycieli, zostanie umorzona. 

W planie spłaty wierzycieli uwzględnia się wszystkie zobowiązania upadłego powstałe do dnia ogłoszenia upadłości (art. 4917ap.u.).

Ustalenie planu spłaty, wykonanie planu spłaty i umorzenie zobowiązań to trzeci etap postępowania upadłościowego w przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej (po etapie 1, czyli postępowaniu w przedmiocie ogłoszenia upadłości i po etapie 2, czyli właściwym postępowaniu upadłościowym, prowadzonym w celu zaspokojenia wierzycieli). Etap ten podejmowany jest on z inicjatywy upadłego, na jego wniosek, zgłoszony w terminie miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu postępowania (art. 4917ap.u.). 

Upadły po zakończeniu postępowania upadłościowego  w ww. terminie ma również możliwość zgłoszenia zamiast ww. wniosku o ustalenie planu spłaty, wniosku o umorzenie jego zobowiązań przez Sąd upadłościowy bez określania planu spłaty. Jest to możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że nie byłby on zdolny do dokonania jakichkolwiek spłat w ramach planu spłaty. Mogłoby to mieć miejsce np. w przypadku, gdy przewlekła nieuleczalna choroba pozbawiałaby upadłego zdolności zarobkowania. W takich uzasadnionych przypadkach, Sąd umarzając zobowiązania upadłego bez określenia planu spłaty wierzycieli, obciąża Skarb Państwa tymczasowo pokrytymi kosztami postępowania upadłościowego (art. 49112 ust. 2 p.u.).

Planu spłaty nie ustala się także w sytuacji, gdy w toku postępowania upadłościowego doszło do zawarcia i zatwierdzenia układu. Układ pełni bowiem funkcje analogiczne do planu spłaty, regulując kompleksowo kwestię zobowiązań upadłego. 

Warunkiem przystąpienia do ustalenia planu jest zakończenie likwidacji majątku upadłego tj. sporządzenie i wykonanie ostatecznego podziału planu podziału funduszów masy upadłościi zakończenie postępowania upadłościowego poprzez wydanie przez Sąd upadłościowy postanowienia o zakończeniu postępowania (wydawanego po opuszczenie przez upadłego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, w którym zamieszkuje upadły, wchodzącego w skład masy upadłości). (art. 4917p.u.).

Sąd ustala plan spłat w oparciu o wniosek upadłego, złożony w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu postępowania upadłościowego, po wysłuchaniu wierzycieli objętych planem spłaty(art. 4917aust. 1 p.u.).

Gdyby zaproponowane przez upadłego warunki spłat okazały się zbyt krzywdzące dla wierzycieli, mogą oni zażądać ich skorygowania. Przy bierności wierzycieli, Sąd powinien taki wniosek dłużnika zatwierdzić(art. 4917aust. 3 p.u.).

Na postanowienie Sądu w przedmiocie ustalenia planu spłaty wierzycielom przysługuje zażalenie(art. 4917aust. 4 p.u.).

Ustalenie planu spłaty nie narusza praw wierzyciela wobec poręczyciela upadłego oraz współdłużnika upadłego ani praw wynikających z hipoteki, zastawu, zastawu rejestrowego oraz hipoteki morskiej, jeśli były one ustanowione na mieniu osoby trzeciej (art. . 4917aust. 5 p.u.). 

Oznacza to, że w stosunku do poręczyciela, współdłużnika i dłużnika rzeczowego wierzytelności objęte postanowieniem o ustaleniu planu spłaty wierzycieli nie ulegają zmianie ani co do wysokości, ani co do terminu i sposobu zapłaty. Osoby te odpowiadają wobec wierzyciela według pierwotnej treści zobowiązania, pomimo że dłużnik główny (upadły) zgodnie z planem spłaty odpowiada w mniejszym zakresie. Dodatkowo, jeśli współdłużnik lub poręczyciel zapłaci wierzycielowi po zatwierdzeniu planu spłaty, w którym obniżono wszystkie wierzytelności, pełną kwotę należności, to od dłużnika głównego (upadłego) może żądać tylko tyle, ile plan ten przyznaje wierzycielowi.

W okresie wykonywania planu spłaty niedopuszczalne jest wszczęcie egzekucji wierzytelności objętych planem spłaty (art. 4917a ust. 7 p.u.).

W okresie wykonywania planu spłaty upadły (art. 4919p.u.):

1. nie może podejmować czynności, które mogłyby znacznie pogorszyć zdolność upadłego do wykonania planu spłaty. W szczególnie uzasadnionych przypadkach (jak np. konieczność poniesienia znacznych wydatków w związku z leczeniem) sąd ma możliwość wyrażenia zgody na taką czynność, albo jej zatwierdzenia;

2. może zaciągać zobowiązania niezbędne dla utrzymania swojego i osób, w stosunku do których ciąży na nim ustawowy obowiązek dostarczania środków utrzymania, z wyjątkiem jednak zakupów na raty lub zakupów z odroczoną płatnością.

3. jest onzobowiązany składać Sądowi corocznie, do końca kwietnia, sprawozdanie z wykonania planu spłaty wierzycieli za poprzedni rok kalendarzowy, w którym wykazuje osiągnięte przychody, spłacone kwoty oraz nabyte składniki majątkowe o wartości przekraczającej dwukrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Plan spłaty może być zmieniony po jego zatwierdzeniu w następujących sytuacjach:

1. w sytuacji, gdy upadły z nie może wywiązać się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli, sąd na jego wniosek, po wysłuchaniu wierzycieli, może zmienić plan spłatywierzycieli w ten sposób, że przedłuży termin spłaty lub zmieni wysokość poszczególnych płatności. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Łączny okres, o który można przedłużyć termin spłaty wierzytelności, nie może przekroczyć 18 miesięcy.

2. w razie istotnej poprawy sytuacji majątkowej upadłego w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli, wynikającej z innych przyczyn niż zwiększenie się wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskiwanych z osobiście wykonywanej przez upadłego działalności zarobkowej, każdy z wierzycieli oraz upadły może wystąpić z wnioskiem o zmianę planu spłaty wierzycieli przez podwyższenie kwot przypadających wierzycielom. O zmianie planu spłaty wierzycieli orzeka Sąd po przeprowadzeniu rozprawy, o której zawiadamia się upadłego i wierzycieli objętych planem spłaty. Na postanowienie Sądu przysługuje zażalenie

(art. 49110 ust. 1 i 3 p.u.) 

Jeżeli brak możliwości wywiązania się z obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli ma charakter trwały i wynika z okoliczności niezależnych od upadłego Sąd może uchylić plan spłaty i umorzyć niezaspokojone zobowiązania upadłego(art. 49110 ust. 2 p.u.).

Plan spłaty może zostać również uchylony w następujących sytuacjach:

1. w razie niewykonywania przez upadłego obowiązków ustalonych w planie spłaty wierzycieli; 

2. gdy upadły w sprawozdaniu z wykonania planu spłaty wierzycieli zataił swoje przychody;

3. gdy upadły w okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli dokonywał czynności, które mogłyby znacznie pogorszyć zdolność upadłego do wykonania planu spłaty.;

4. gdy upadły nie składał corocznych sprawozdań sędziemu-komisarzowi;

5. gdy okaże się, że upadły ukrywał majątek bądź czynność prawna upadłego została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli (art. 4919 ust. 1 i 2 p.u.).

W przypadku wskazanym w pkt. 1-5 powyżej zobowiązania upadłego nie ulegają umorzeniu(art. 4919 ust. 3p.u.). 

Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu niezaspokojonych zobowiązań upadłego objętych planem spłaty(art. 4919 ust. 1p.u.). Umarzając zobowiązania upadłego Sąd wymienia wierzyciela, tytuł i sumę zobowiązania, podlegającego umorzeniu(art. 4919 ust. 3p.u.).

Umorzenie zobowiązań nie dotyczy zobowiązań upadłego, obejmujących świadczenia okresowe, których tytuł prawny nie wygasł, oraz zobowiązań powstałych po ogłoszeniu upadłości(art. 4919 ust. 4p.u.).

O umorzeniu niezaspokojonych zobowiązań upadłego Sąd orzeka na wniosek upadłego, po przeprowadzeniu rozprawy, o której terminie zawiadamia wszystkich wierzycieli objętych planem spłaty wierzycieli. Na postanowienie Sądu w tej kwestii przysługuje zażalenie(art. 4919 ust. 5p.u.).