nadzorca sądowy

Jest to pozasądowy organ powoływany w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, mający za zadanie sprawowanie nadzoru nad upadłym i majątkiem upadłego (masą upadłości) w toku postępowania upadłościowego.

Nadzorca sądowy wyznaczany jest przez sąd upadłościowy w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości i pełni swoją funkcję przez cały pozostały czas trwania postępowania upadłościowego do czasu prawomocnego zatwierdzenia układu albo do czasu zakończenia postępowania w inny sposób (jeżeli Sąd inaczej nie postanowi, bądź Sąd wcześniej go odwoła i wyznaczy innego nadzorcę, bądź nastąpi zmiana trybu postępowania upadłościowego z upadłości z możliwością zawarcia układu na upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego i Sąd powoła wówczas syndyka, bądź Sąd bez zmiany trybu postępowania odbierze upadłemu samodzielny zarząd nad masą upadłości i powoła zarządcę).

W ramach prowadzonego nadzoru nadzorca sądowy m.in.:

1. może w każdym czasie kontrolować czynności upadłego, a także przedsiębiorstwo upadłego;

2. może sprawdzić, czy mienie upadłego, które nie jest częścią przedsiębiorstwa, jest dostatecznie zabezpieczone przed zniszczeniem;

3. wyraża zgodę na dokonanie przez upadłego czynności przekraczających zwykły zarząd, których dłużnik nie może dokonać samodzielnie (chyba że do danej czynności wymagana jest zgoda rady wierzycieli);

4. ustala skład masy upadłości. 

Po ogłoszeniu upadłości nadzorca sądowy powinien niezwłocznie podjąć czynności nadzorcze oraz w razie potrzeby złożyć wniosek do sędziego-komisarza o nakazanie upadłemu sporządzenia sprawozdania finansowego na dzień poprzedzający ogłoszenie upadłości.

Nadzorcą sądowym może być (art. 157 p.u.):

1. osoba fizyczna posiadająca stosowną licencję syndyka;

2. spółka prawa handlowego, jeśli stosowną licencję posiadają wspólnicy ponoszący odpowiedzialność  za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem albo członkowie zarządu reprezentujący spółkę.

W sprawach dotyczących masy upadłości nadzorca sądowy dokonuje czynności na rachunek upadłego, ale w imieniu własnym (art. 160 ust. 1 p.u.). Oznacza to, że stroną wszelkich czynności, które podejmuje nadzorca sądowy w ramach jego kompetencji jest nadzorca, ale czynności te dotyczą upadłego (masy upadłości). W konsekwencji nadzorca sądowy nie ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zaciągnięte przez niego w sprawach dotyczących masy upadłości, a odpowiedzialność tą ponosi upadły(art. 160 ust. 2 p.u.).  

Nadzorca sądowy ponosi jednak odpowiedzialność za szkodę w przypadku, gdyby swoje obowiązki syndyka wykonywał nienależycie (art. 160 ust. 3 p.u.). 

Za wykonywanie swych obowiązków nadzorca sądowy otrzymuje wynagrodzenie, które pokrywane jest z masy upadłości (art. 164-165 p.u.).