międzynarodowe postępowanie upadłościowe

Pojęcie to jest używane dla postępowania upadłościowego, w którym występuje tzw. element zagraniczny polegający na tym, że majątek upadłego znajduje się w różnych państwach lub też ewentualnie upadły ma wierzycieli w więcej niż jednym państwie.

Przepisy z zakresu międzynarodowego postępowania upadłościowego mają za zadanie przede wszystkim określić kompetencję terytorialną sądów i zakres oraz sposób uznawania rozstrzygnięć wydanych przez jedno państwo w stosunku do majątku upadłego znajdującego się w innym państwie. Oczywistym jest bowiem, że dany dłużnik prowadzący działalność w kilku państwach oraz posiadający w nich swój majątek może podlegać pod jurysdykcję sądów tych różnych państw.  

Przepisy ustawy Prawo upadłościowe dotyczące tzw. międzynarodowego postępowania upadłościowego (art. 378-417 p.u.) mają zastosowanie wyłącznie w stosunkach z państwami nienależącymi do Unii Europejskiej (oraz Danii). 

W stosunkach z państwami będącymi członkami Unii Europejskiej (z wyjątkiem Danii) stosuje się z kolei prawo unijne w postaci rozporządzenia Rady (WE) 1346/2000 z 29 maja 2000 roku w sprawie postępowania upadłościowego. Rozporządzenie to określa skutki jakie orzeczenia sądu jednego z państw członkowskich wywołują w pozostałych państwach Unii Europejskiej, a jego głównym celem jest ochrona majątku dłużnika położonego we wszystkich państwach członkowskich, w których prowadził on działalność, pomimo wszczęcia postępowania upadłościowego tylko w jednym z tych państw.

Podstawową różnicą pomiędzy międzynarodowym postępowaniem upadłościowym toczącym się na podstawie przepisów ustawy Prawo upadłościowe, a tym toczącym się na podstawie ww. rozporządzenia unijnego jest sposób uznawania rozstrzygnięć państw obcych na terytorium Polski. W przypadku ogłoszenia upadłości w krajach niebędących członkami Unii Europejskiej oraz w Danii do uznania na terytorium Polski orzeczenia w przedmiocie ogłoszenia upadłości konieczne jest odrębne orzeczenie sądu polskiego. Natomiast w przypadku ogłoszenia upadłości w kraju należącym do Unii Europejskiej (za wyjątkiem Danii) uznanie postępowania upadłościowego następuje z mocy samego prawa – nie są do tego potrzebneorzeczenia polskich sądów.