likwidacja masy upadlości

Są to wszelkie działania podejmowane w toku postępowania upadłościowego, w którym ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, mające na celu likwidację masy upadłości (majątku upadłego) tj. zasadniczo zbycie składników majątku upadłego, ściągnięcie lub zbycie jego wierzytelności, jak również wykonanie przysługujących mu praw, w celu uzyskania konkretnych kwot pieniężnych przeznaczonych docelowo na zaspokojenie wierzycieli. 

Poniżej przedstawiono niektóre, istotne uregulowania dotyczące zasad likwidacji masy upadłości:

1. Po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego, syndyk niezwłocznie przystępuje do spisu inwentarza i oszacowania masy upadłości oraz sporządzenia planu likwidacyjnego. Syndyk składa sędziemu-komisarzowi spis inwentarza wraz z planem likwidacyjnym w terminie jednego miesiąca od dnia ogłoszenia upadłości. Plan likwidacyjny powinien określać proponowane sposoby sprzedaży składników majątku upadłego, w szczególności sprzedaży przedsiębiorstwa, termin sprzedaży, preliminarz wydatków oraz ekonomiczne uzasadnienie dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (art. 306 p.u.).

2. Na podstawie spisu inwentarza i innych dokumentów upadłego oraz oszacowania syndyk sporządza sprawozdanie finansowe na dzień poprzedzający ogłoszenie upadłości  i niezwłocznie przedkłada je sędziemu-komisarzowi (art. 307 p.u. – nie dotyczy to jednak osób fizycznych nieprowadzących działalności).

3. Po sporządzeniu spisu inwentarza i sprawozdania finansowego albo po złożeniu pisemnego sprawozdania ogólnego syndyk przeprowadza likwidację masy upadłości (art. 308 p.u.). W przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej możliwe jest, aby sędzia komisarz zezwolił, żeby likwidację ruchomości masy upadłości prowadził upadły pod nadzorem syndyka (art. 4915ap.u.).

4. Sędzia-komisarz może wstrzymać likwidację masy upadłości do czasu uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości albo rozpoznania wniosku o zmianę postanowienia o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego na postanowienie
o ogłoszeniu upadłości z możliwością zawarcia układu (art. 309 p.u.).

5. Przed rozpoczęciem likwidacji masy upadłości syndyk może sprzedać ruchomości, jeżeli jest to potrzebne na zaspokojenie kosztów postępowania. Ponadto syndyk może sprzedać ruchomości, które ulegają szybkiemu zepsuciu lub wskutek opóźnienia sprzedaży straciłyby znacznie na wartości albo których przechowanie pociąga za sobą koszty zbyt wysokie w stosunku do ich wartości (art. 310 p.u.).

6. Likwidacji masy upadłości dokonuje się przez:

a. sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanych części,

b. sprzedaż nieruchomości i ruchomości, 

c. przez ściągnięcie wierzytelności od dłużników upadłego,

d. wykonanie innych praw majątkowych upadłego wchodzących w skład masy upadłości albo ich zbycie (art. 311 ust. 1 p.u.).

7. W przypadkach wskazanych w ustawie likwidacja ruchomości obciążonych zastawem rejestrowym oraz wierzytelności i praw obciążonych zastawem rejestrowym lub zastawem finansowym może nastąpić także przez przejęcie ich przez wierzyciela będącego zastawnikiem zastawu rejestrowego lub zastawu finansowego, jeżeli umowa o ustanowieniu zastawu przewiduje zaspokojenie zastawnika w drodze przejęcia przedmiotu zastawu (art. 312 ust. 2 p.u.).

8. W razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku upadłego można prowadzić dalej przedsiębiorstwo upadłego, jeżeli możliwe jest zawarcie układu z wierzycielami lub możliwa jest sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanych części. Jeżeli syndyk prowadzi przedsiębiorstwo upadłego, powinien podjąć wszelkie działania zapewniające zachowanie przedsiębiorstwa co najmniej w niepogorszonym stanie (art. 312 p.u.).

9. Sprzedaż dokonana w postępowaniu upadłościowym ma skutki sprzedaży egzekucyjnej. Nabywca składników masy upadłości nie odpowiada za zobowiązania podatkowe upadłego, także powstałe po ogłoszeniu upadłości (art. 313 ust. 1 p.u.).

10. Sprzedaż nieruchomości powoduje wygaśnięcie praw oraz praw i roszczeń osobistych ujawnionych przez wpis do księgi wieczystej lub nieujawnionych w ten sposób, lecz zgłoszonych w odpowiednim terminie sędziemu-komisarzowi, oznaczonym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości. W miejsce prawa, które wygasło, uprawniony nabywa prawo do zaspokojenia wartości wygasłegoprawa z ceny uzyskanej ze sprzedaży obciążonej nieruchomości. Skutek ten powstaje z chwilą zawarcia umowy sprzedaży. Podstawą do wykreślenia praw, które wygasły na skutek sprzedaży, jest prawomocny plan podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości obciążonej. Podstawą wykreślenia hipoteki jest umowa sprzedaży nieruchomości (art. 313 ust. 2 p.u.).

11. Pozostają w mocy bez potrącania ich wartości z ceny nabycia służebność drogi koniecznej, służebność przesyłu oraz służebność ustanowiona w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budowli lub innego urządzenia. Użytkowanie oraz prawa dożywotnika pozostają w mocy, jeżeli przysługuje im pierwszeństwo przed wszystkimi hipotekami lub jeżeli nieruchomość nie jest hipotekami obciążona albo jeżeli wartość użytkowania i praw dożywotnika znajduje pełne pokrycie w cenie nabycia. Jednakże w tym ostatnim wypadku wartość tych praw będzie zaliczona na cenę nabycia (art. 313 ust. 3 p.u.).

12. Na wniosek właściciela nieruchomości władnącej, zgłoszony najpóźniej w zarzutach do planu podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości obciążonej, sędzia-komisarz może postanowić, że służebność gruntowa, która nie znajduje pełnego pokrycia w cenie nabycia, zostaje utrzymana w mocy, jeżeli jest dla nieruchomości władnącej konieczna, a nie obniża w sposób istotny wartości nieruchomości obciążonej. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie. Jeżeli wniosek o wyłączenie zgłoszony został w zarzutach, podlega rozpoznaniu razem z zarzutami (art. 313 ust. 4 p.u.). Zasady wskazane w pkt. 10 – 12 powyżej stosuje się odpowiednio do sprzedażyprawa użytkowania wieczystego, spółdzielczego własnościowegoprawa do lokalui statku morskiego wpisanego do rejestru okrętowego.

13. Przedsiębiorstwo upadłego powinno być sprzedane jako całość, chyba że nie jest to możliwe.Sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego za zgodą sędziego komisarza może być poprzedzona umową dzierżawy na czas określony z prawem pierwokupu, jeżeli przemawiają za tym względy ekonomiczne (art. 316 ust. 1 i 2 p.u.).Na nabywcę przedsiębiorstwa upadłego przechodzą wszelkie koncesje, zezwolenia, licencje i ulgi, które zostały udzielone upadłemu, chyba że ustawa lub decyzja o ich udzieleniu stanowi inaczej. Nabywca może używać oznaczenia przedsiębiorstwa upadłego, w którym mieści się jego nazwisko, tylko za zgodą upadłego. Nabywca przedsiębiorstwa upadłego nabywa je w stanie wolnym od obciążeń i nie odpowiada za zobowiązania upadłego. Wszelkie obciążenia na składnikach przedsiębiorstwa wygasają, z wyjątkiem obciążeń wymienionych w art. 313 ust. 4 i 5 p.u. (art. 317 ust. 1 i 2 p.u.) Jeżeli sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego jako całości nie jest możliwa ze względów ekonomicznych lub innych przyczyn, można sprzedać zorganizowaną część przedsiębiorstwa (art. 318 ust. 1 p.u.).

14. Sprzedaż mienia upadłego w postepowaniu upadłościowym (tj. przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, nieruchomości, prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, statek morski wpisany do rejestru okrętowego, ruchomości) następuje w drodze przetargu albo aukcji, do których stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Kodeks cywilny, z pewnymi modyfikacjami w tym zakresie (art. 320-322 p.u. oraz art. 325 w zw. z art. 320-322 p.u.). Istnieje również możliwość sprzedaży ww. mienia z wolnej ręki w niektórych sytuacjach (art. 323 p.u. oraz art. 206 p.u.).

15. Likwidacja wierzytelności upadłego następuje przez ich ściągnięcie. Jeżeli ściągnięcie wierzytelności napotyka przeszkody albo roszczenie nie jest jeszcze wymagalne, likwidacja wierzytelności nastąpi przez ich zbycie (art. 331 p.u.)

16. Likwidacja praw majątkowych upadłego następuje przez ich wykonanie albo zbycie (art. 332 p.u.).

17. W przypadku osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, jeśli w skład masy upadłości wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres od dwunastu miesięcy do 24 miesięcy. Kwotę tę na wniosek upadłego, określa sędzia-komisarz, biorąc pod uwagę potrzeby mieszkaniowe upadłego, w tym liczbę osób pozostających na jego utrzymaniu, zdolności zarobkowe upadłego, sumę uzyskaną ze sprzedaży lokalu, oraz opinię syndyka. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie. Jeśli fundusze masy upadłości na to pozwalają a opuszczony przez upadłego lokal mieszkalny nie został jeszcze zbyty, Sędzia-komisarz może przyznać upadłemu zaliczkę na poczet ww. kwoty (art. 4916p.u.).